Designerdrugs klinken bijna alsof iemand in een hip laboratorium een nieuw parfum heeft bedacht, maar de werkelijkheid is een stuk minder glamoureus. Het gaat om synthetische middelen die lijken op bestaande drugs, maar net genoeg chemisch zijn aangepast om buiten de bestaande wetgeving te vallen. Ze worden ook wel nieuwe psychoactieve stoffen genoemd en ze duiken steeds sneller op dan wetgevers ze kunnen bijhouden.
Wat maakt een drug een designerdrug
Het principe is simpel. Neem een bekende stof zoals MDMA, amfetamine of GHB, verander een klein stukje van de moleculaire structuur en je hebt een nieuwe variant die technisch gezien nog niet verboden is. Dat klinkt als een slimme truc en dat is het ook. Producenten spelen kat en muis met de overheid. Zodra een stof op de lijst van verboden middelen komt, ligt er vaak al een nieuwe versie klaar die net buiten de definitie valt.
In Nederland zijn de afgelopen jaren tientallen van dit soort middelen opgedoken. Denk aan 3-MMC, dat een tijdlang legaal te koop was in webshops, of 4-FA, dat populair werd in het uitgaansleven voordat het alsnog verboden werd Soms gaat het om stoffen die nauwelijks onderzocht zijn, waardoor de risico’s voor gebruikers moeilijk in te schatten zijn.
Zijn designerdrugs legaal
Het korte antwoord is: soms. Veel van deze middelen bevinden zich in een grijs gebied. Ze zijn niet expliciet verboden, maar dat betekent niet dat ze veilig zijn. De overheid probeert dit gat te dichten door groepen stoffen in één keer te verbieden, maar ook dat werkt maar beperkt. Chemici kunnen met een kleine aanpassing namelijk weer net buiten die groep vallen.
In de praktijk betekent dit dat jongeren en jongvolwassenen middelen gebruiken waarvan niemand precies weet wat ze doen. Huisartsen en hulpverleners zien steeds vaker mensen binnenkomen met klachten die moeilijk te herleiden zijn. Afkickklinieken zoals THE YOUTURN merken dat ook. Hoewel ze vooral bekend staan als Afkickkliniek alcohol, krijgen ze steeds vaker vragen over synthetische middelen die een paar jaar geleden nog niemand kende.
Waarom zijn ze bijna niet te verbieden
Het probleem zit in de snelheid. Wetgeving is traag, chemie is snel. Een wetswijziging kost maanden, soms jaren. Een nieuwe variant van een bestaande drug kan je in een paar dagen ontwikkelen. Daardoor lopen beleidsmakers voortdurend achter de feiten aan.
Daarnaast is er een internationale markt die nauwelijks te controleren is. Veel van deze stoffen worden geproduceerd in landen waar toezicht beperkt is. Ze worden online verkocht, vaak onder onschuldige namen zoals research chemicals. Het klinkt alsof het om laboratoriummateriaal gaat, in werkelijkheid belanden ze in het uitgaansleven, op festivals en in studentenkamers.
Hoe komen we hier ooit vanaf
Eerlijk gezegd, een wereld zonder designerdrugs is waarschijnlijk een illusie. Zolang er vraag is, zal er aanbod zijn. Toch zijn er stappen die helpen. Voorlichting speelt een grote rol. Jongeren moeten weten dat legaal niet hetzelfde is als veilig. Ook hulpverlening moet beter toegerust zijn om met deze nieuwe middelen om te gaan. Een prive afkickkliniek zoals THE YOUTURN werkt zijn kennis al voortdurend bij.
Daarnaast wordt er gewerkt aan wetgeving die niet individuele stoffen verbiedt, maar hele groepen chemische structuren. Dat maakt het lastiger om met kleine aanpassingen nieuwe varianten te maken. Het is geen perfecte oplossing, maar het helpt wel om de markt minder aantrekkelijk te maken.
Tot slot moet er laagdrempelige hulp beschikbaar blijven. Mensen die vastlopen door designerdrugs moeten snel ergens terecht kunnen. Of dat nu bij een huisarts is, een verslavingsinstelling of klinieken zoals THE YOUTURN. Want hoe nieuw deze drugs ook zijn, de problemen helaas heel herkenbaar.